CÁCH NHẬN BIẾT SỚM BÀN CHÂN BẸT Ở TRẺ

Bàn chân bẹt ở trẻ có phải là bệnh lý?

Bàn chân bẹt là tình trạng vòm dọc phía trong bàn chân thấp, kém rõ hoặc gần như phẳng, khiến diện tích lòng bàn chân tiếp xúc với mặt đất tăng lên khi trẻ đứng. Đây là đặc điểm thường gặp ở trẻ nhỏ bởi hệ xương, cơ, gân và dây chằng vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.

Trong những năm đầu đời, bàn chân của trẻ thường chưa có vòm rõ ràng. Khi trẻ lớn lên, biết đi và tham gia nhiều hoạt động vận động hơn, vòm chân có thể dần hình thành. Vì vậy, việc phát hiện lòng bàn chân phẳng ở trẻ nhỏ chưa đủ để xác định trẻ mắc bệnh.

Bàn chân bẹt có thể thuộc dạng linh hoạt hoặc cứng. Với dạng linh hoạt, vòm bàn chân có thể xuất hiện khi trẻ ngồi, nhấc chân hoặc nhón gót nhưng hạ xuống khi đứng chịu lực. Nếu trẻ không đau, dáng đi bình thường và vẫn vận động tốt, tình trạng này thường chỉ cần được theo dõi. Ngược lại, bàn chân bẹt cứng, đau hoặc gây hạn chế vận động cần được kiểm tra để tìm nguyên nhân.

Những dấu hiệu sớm cha mẹ nên quan sát

Để nhận biết bàn chân bẹt sớm, cha mẹ không nên chỉ nhìn vào hình dạng lòng bàn chân mà cần quan sát cả cách trẻ đứng, đi và chạy. Một trong những dấu hiệu đáng chú ý là trẻ thường xuyên than đau hoặc mỏi ở bàn chân, gót chân, cổ chân hay cẳng chân sau khi vận động.

Một số trẻ có biểu hiện đi không vững, dễ vấp, nhanh mệt khi đi bộ hoặc chạy nhảy. Trẻ lớn hơn có thể giảm hứng thú với các hoạt động thể chất, ngại tham gia thể thao hoặc thường xuyên dừng lại vì cảm giác khó chịu ở chân.

Khi nhìn từ phía sau, cha mẹ có thể nhận thấy gót chân hoặc cổ chân của trẻ nghiêng vào trong. Trong lúc bước đi, phần trước bàn chân và các ngón có thể hướng chếch ra ngoài. Dấu hiệu mòn giày không đều cũng có thể gợi ý sự phân bố lực ở bàn chân chưa cân đối, nhưng không thể dùng riêng dấu hiệu này để chẩn đoán.

Nguyên nhân nào có thể khiến trẻ bị bàn chân bẹt?

Bàn chân bẹt có thể liên quan đến nhiều yếu tố. Đặc điểm gia đình là một trong những yếu tố thường được ghi nhận. Trẻ có cha mẹ hoặc người thân sở hữu vòm chân thấp có thể có cấu trúc bàn chân tương tự.

Ngoài yếu tố di truyền, sự mềm lỏng của dây chằng, bất thường về xương, gân hoặc cơ cũng có thể làm giảm khả năng duy trì vòm bàn chân. Một số tình trạng thần kinh – cơ, rối loạn mô liên kết hoặc bất thường bẩm sinh cũng có thể liên quan.

Chấn thương vùng bàn chân, cổ chân, gân gót hoặc gãy xương ở chi dưới cũng có khả năng làm thay đổi cơ chế chịu lực. Nếu bàn chân bẹt xuất hiện đột ngột sau chấn thương hoặc chỉ biểu hiện rõ ở một bên, trẻ nên được đánh giá chuyên môn thay vì tự theo dõi tại nhà.

Cách kiểm tra bàn chân bẹt tại nhà

Cha mẹ có thể quan sát bàn chân trẻ khi đứng trên mặt phẳng, chú ý đến độ lõm của vòm, vị trí gót chân và hướng của cổ chân. Một cách sàng lọc đơn giản khác là làm ướt lòng bàn chân rồi cho trẻ bước lên giấy trắng hoặc bề mặt sáng màu.

Nếu dấu chân in gần như toàn bộ lòng bàn chân và vùng lõm phía trong không rõ, cha mẹ có thể nghi ngờ vòm chân thấp. Ngược lại, nếu giữa dấu chân có khoảng trống tạo thành đường cong, vòm bàn chân có thể vẫn được duy trì.

Tuy nhiên, đây chỉ là phương pháp tham khảo. Dấu chân không thể xác định chính xác bàn chân bẹt thuộc dạng linh hoạt hay cứng, cũng không cho biết nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng. Khi trẻ có triệu chứng, bác sĩ có thể kiểm tra tư thế đứng, dáng đi, khả năng nhón gót, tầm vận động và sức mạnh cơ. Một số trường hợp cần đánh giá áp lực bàn chân hoặc chẩn đoán hình ảnh để làm rõ cấu trúc.

Khi nào cần can thiệp?

Không phải trẻ có bàn chân bẹt đều cần điều trị. Nếu bàn chân mềm, không đau, không hạn chế vận động và trẻ vẫn phát triển bình thường, theo dõi định kỳ có thể là lựa chọn phù hợp.

Nếu xuất hiện đau, dáng đi thay đổi hoặc vận động bị hạn chế, trẻ có thể được áp dụng các biện pháp bảo tồn như bài tập tăng cường cơ bàn chân và cẳng chân, kéo giãn, vật lý trị liệu, điều chỉnh hoạt động hoặc dụng cụ hỗ trợ trong trường hợp cần thiết.

Với trẻ chơi thể thao nhưng thường xuyên đau cổ chân hoặc bàn chân, cần giảm hoặc tạm dừng hoạt động gây đau trong giai đoạn phục hồi. Khi triệu chứng cải thiện, trẻ nên trở lại vận động từng bước theo hướng dẫn phù hợp.

Phẫu thuật có phải là lựa chọn bắt buộc?

Phẫu thuật hiếm khi được chỉ định cho trẻ bàn chân bẹt. Phương pháp này thường chỉ được cân nhắc khi biến dạng nghiêm trọng, bàn chân cứng, đau kéo dài hoặc ảnh hưởng đáng kể đến chức năng vận động dù đã áp dụng điều trị bảo tồn phù hợp.

Phát hiện sớm bàn chân bẹt chủ yếu giúp cha mẹ theo dõi quá trình phát triển và nhận biết những trường hợp cần đánh giá chuyên môn. Khi trẻ đau chân kéo dài, thay đổi dáng đi, thường xuyên vấp ngã, giảm khả năng vận động hoặc có bất thường rõ ở cổ chân, việc kiểm tra sớm sẽ giúp xác định nguyên nhân và lựa chọn hướng xử trí phù hợp.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng Giày chân bẹt XiXa tại Xixa.vn để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.

Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.

Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.

Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.

Thông tin chi tiết về các mẫu giày có thể được xem trực tiếp tại https://xixa.vn/.

Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.

Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.

Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.